Thursday, 17 January 2019

The Divine Veena

Original Kannada Article – Sri Tarodi Suresha
English Translation by Smt Padmini Shrinivasan

The divine Veena and the manmade Veenas

Veena is a musical instrument mentioned even in the Vedas. Gods such as Dakshinamurthy (Shiva), Shaarada and sages like Naarada, Tumburu hold a Veena in their hands. Their veenas are called Rudra, Kacchapi, Mahati and Kalaavathi respectively.

It is believed by some that Bharateeyas have attributed their own instruments to their deities as well. This view is incorrect. During intense meditation, the Rshis of Bhaarata, had an inner vision of the Gods holding these instruments. They accepted their vision of these instruments as a gracious gift of God to mankind. The physical instrument was designed according to their inner vision and in a manner befitting the tattvas (or principles) which are represented by these instruments. Hence it is said in our ancient literature –“Yaa daiveeveena tadanukruti rasau maanushee veena” (The veena made by man is verily the imitation of the divine veena).

Gyanis have professed that the veena is not just a musical instrument but a representative form of Parabrahman. The reason being, the instruments capability, to elevate a devout and deserving listener to the level of Parabrahman. It is not apt to fix a time frame for the instruments decorating the hands of Gods. To do that would be quite comical, similar to fixing a time limit for sun’s brightness. They are ancient, yet eternal and evergreen.

Inner secrets of the Veena

Why do we have so many names for a veena? Depending on their shapes and their reach, different veenas  influence the daivee kendras (subtle energy points) of the human body differently. For example: Godess Saraswati is mother prakruti (the entire creation). In fact, she is paraa prakruti ( the seed of prakruti or un-manifest creation). In another form she assumes, she has a veena in her lotus like hands. As per Saankhya Shaastra mother nature has 24 attributes. The 24 frets in the veena represent these. A listener, who is able to enjoy her music within himself, can pull all his sense organs, mind and intellect inwards like a tortoise (kacchapa). He is able to sense, experience and enjoy the divine qualities of the inner primordial sound (naada) even  when the veena instrument is played externally. This can elevate him to a state beyond the ken of sensory organs. Thus the fruits of listening to the music being played on this veena, belongs to the realm of both sensory (bhogaayata) as well as extra sensory (yogaayata) perceptions. In contrast, the tone of a Rudra veena, can only influence the inward pulling of sensory organs, and maintain the yogasamaadhi or a blissfull state. The fruit here is primarily to attain salvation.

The Sushumna,naadi, which exists within the core of our backbone, is the primary source of all the secrets relating to the union with God (yoga). This Sushumna  is also known by other names like Brahma naadi, Jnaana naadi, Prushta vamsha etc. It is also called Veenaadanda. The structure and function of the internal Veenaadanda can be seen reflected in the construction of the veena instrument too. The construction of the Veena instrument resembles the human body and the brahma danda that runs from head down to waist. The internal 7 chakras of the human body resemble the 7 strings. Sound emanates from these strings. The Naagapasha in the veena represents the mind in our body that restrains the Kundalini shakti. The instrument too has a Naagapaasha which anchors all the strings. Godess Saraswati resides in the internal Veenadanda and plays the divine veena executing the wish of Parabrahman, in the process of creation-sustenence and dissolution. This principle exists in the veena instrument as well. Gotu vaadyam is another instrument which requires superior skill and expertise to play. This is essentially a veena without the frets. Hence it is also called as Dhanurveena.

The main purpose of Bharateeya Sangeetha Vidya is to reach  Parabrahman. All  the three sub-divisions of sangeetha-  nritta (dance), geeta (song) and vaadya (instrumental music)  point in the same direction. “Namah Parama Rshibhyaha”

Note: The Kannada version of this article can be viewed at AYVM blogs

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website and Facebook page:

Monday, 14 January 2019

Makara-Sankranthi: A yearly epoch

Dr. Mohan Raghavan

Varied customs of Makara-Sankranthi

Makara Sankranthi denotes entry of Sun into Makara-Capricorn and is celebrated across the country. It is closely associated with onset of Uttarayana when the sun starts its northward march. At some point in antiquity both coincided, but have since slipped due to precession of equinoxes. Bath in sacred rivers, use of til-sesame, sugarcane, boiling over of milk, flying kites, worship of cows, their decoration with gaietyare the prominent features in celebration of Makara Sankranthi. What do these have in common?

There is unity in diversity

Though apparently unrelated, they are local manifestations of a unified ethos; like branches of the same tree. That unifying thread is recognition of an epoch in time afforded by nature. Our physiology is woven inextricably with the cycles of nature. Daily circadian rhythms andmating patterns of animals are prominent examples. Rishis of Bharata, by virtue of critical observation and pristine lifestyle in harmony with nature, could feel and identify the periodic epochal moments affording unfettered access to inward spiritual journey and enlightenment. Uttarayana and Makara Sankranthi are such epochs, apt both for spiritual and material advancement.

Principles of yoga underlie our traditions

Sugarcane oozing with juice, regularly spaced rings and nodes that sprout leaves symbolizes the cyclical nature of time and nectarine epochs therein. It is no coincidence that sugarcane rings and epochal times are both called parva. Boiling over of milk while celebrating plenty, are to a Yogi’s eye the arousal of kundalini and the process of enlightenment within. The mighty bull and gentle cow, mainstay of rural livelihood are embodiments of sattva guna and induce the same in us as we bathe, decorate and bond with them. A bath in the sacred rivers at this time stills the mind and breath; unfettering ourmindsas it flies inwards and upwards. Sesame is ideal for worship of the Pitrs and also the devas when used with jaggery and groundnut. Ancient texts document that the six-month period of Uttarayana gives an impetus for inner journey through the yogic path called Archiraadi-marga, that leads to liberation. Hence predominantly spiritual rituals like Upanayanam are conducted exclusively during the sacred period of Uttarayana.

This Makara Sankranthi, as the Ardh-Kumbh gets underway at Prayagraj, may our kumbha (pot) overflow with milk in our hearth and joy in our hearts.

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website and Facebook page:

Saturday, 12 January 2019

ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ನವನೀತ ಚೌರ್ಯ (Balakrishnana navanita chourya)

ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀಮತಿ ಮೈಥಿಲೀ ರಾಘವನ್

"ನವನೀತ ಚೌರ್ಯದ ರಹಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ವೇದ್ಯ, ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಲ್ಲ"

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕಥಾಮೃತವು ಸರ್ವರಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ರಸ್ಯವೂ, ಹೃದ್ಯವೂ ಆಗಿರುವುದು.ಅದರಲ್ಲೂ ಆತನ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳು ತುಂಟಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಅದ್ಭುತಕಥಾಭಾಗಗಳು. ಅಂತಹ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಕೃಷ್ಣನ ನವನೀತಚೌರ್ಯ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಗೋಕುಲದ ಒಡೆಯನಾದ ನಂದಗೋಪನ ಮಗನಾಗಿ ಆತನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಬೆಣ್ಣೆಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗೋಕುಲದ ಎಲ್ಲ ಗೋಪಗೋಪಿಯರ ಪ್ರೀತಿಯ ಮುದ್ದು ಮಗುವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಾಗಲೀ ಇತರರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಾಗಲೀ ಕೇಳಿದೊಡನೆಯೇ ಹಾಲು-ಬೆಣ್ಣೆ 
ಸಿಗುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಡಚಣೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಿದ್ದರೂ ಅವನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕದ್ದು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ! ಇನ್ನೂ ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಈ ಕಳ್ಳತನದ ಕಥೆಯ ಅನುಸಂಧಾನದಿಂದ ’ಸಕಲ ಪಾಪಗಳ ಪರಿಹಾರ, ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿಯ ವೃದ್ಧಿ”ಯೆಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿ ಬೇರೆ! ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಳ್ಳತನದಿಂದಾಗುವ ಕೆಡುಕನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಹಿರಿಯರೆಲ್ಲರೂ ಮಾಡುವುದು ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಕೃಷ್ಣನ ಚೌರ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಂಡಾದುವುದೇಕೆ? ಅಂದು ಆತ ಬೆಣ್ಣೆ ಕದ್ದರೆ ಇಂದು ನಮ್ಮ ಮಗು ಬೇರೊಂದು ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಕದಿಯಬಹುದು. ಅದು ತಪ್ಪೇ? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಏಳಬಹುದು.

ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳ ನಿರ್ಣಯ:

ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳ ನಿರ್ಣಯ ಅದರಿಂದಾಗುವ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಲ್ಲವೇ? ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಕ್ಕಳ ಚೌರ್ಯವು ಸರಿಪಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನ ಚೌರ್ಯದಿಂದಾದ ಪರಿಣಾಮವು ಪಾಮರರಿಗೆ ಎಟುಕುವಂತದ್ದಲ್ಲ. ಆತನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ’ಅದು ಯಾವುದೇ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಹೊರತಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡಿತು’ ಎಂದು ಸಾರುತ್ತಾರೆ.


ಕೊಳಕುನೀರಿನಿಂದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ನೀಗಿಸಿದಾಗ ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿ ಒಳಗಿರುವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದು. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಸಹ ಕೊಳೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದಾಗ ಒಳಗೆ ಬೆಳಗುವ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತೋರಿಸಲಾರದು. ಮನಸ್ಸುಶುದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಕಾರವು ತೊಲಗಿ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ತಿಳಿನೀರಿನಂತೆ ಒಳಬೆಳಕನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಖಂಡಿತ. ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಆ ರೀತಿಯ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು. ಆ ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಕರು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಲೀ, ಪದಾರ್ಥವನ್ನಾಗಲಿ ಅನುಗ್ರಹಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನೆನೆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಥವ ಪದಾರ್ಥದ ಮೇಲೂ ಹರಿದು ಅದು ಅವರ ಮನಃಪ್ರಸಾದವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಬರೀ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದ್ದದ್ದು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸ್ಪರ್ಶವು ಒದಗಿಬಂದಾಗ ಅದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಸಾದವಾಗುವುದು. ಅವರೇನಾದರೂ ತಾವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಶೇಷವನ್ನು ಇತರಿರಿಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿದರೆ ಅದು ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಸಾದವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ವೇದ್ಯ, ಇತರರಿಂದ ಅರಿಯಲಾರದ್ದು. ಭಗವಂತನನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳೇ ಇಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದರೆ ಇನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಭಗವಂತನೇ ಇಳಿದು ಬಂದಾಗ ಆತನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುವುದೆಂತು?!

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾವತಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು ಇಂತಹ ಅನುಗ್ರಹವೇ ಎಂಬುದು ಆತನ ಅವತಾರರಹಸ್ಯವನ್ನರಿತ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ನೀಡಿದ ವಿವರಣೆ. ತಾವಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹಾಲು-ಬೆಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟವರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವಾಯಿತೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೌಢ್ಯದಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆಕೊಡದಿದ್ದವರ ಮನೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪರಮಕರುಣೆಯಿಂದ ಕದ್ದು-ತಿಂದು ಶೇಷಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಉಣಿಸಿದ ಪರಮಕಾರುಣ್ಯಮೂರ್ತಿ ಅವನು.ಈ ಗುಟ್ಟನ್ನರಿಯದವರಿಗೆ ಅದು ಬರೀ ಚೌರ್ಯ, ಅರಿತವರಿಗೆ ಪರಮಾನುಗ್ರಹದ ಕೃತ್ಯ. ಈ ಅನುಗ್ರಹಕೃತ್ಯದ ಅನುಸಂಧಾನದಿಂದ ಅವನ ಪಾವನಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ 
ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀರಂಗಪ್ರಿಯಶ್ರೀಗಳವರ ಅನುಭವವಾಣಿಯೂ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಆತನ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಪಾಪಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿಯವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದೆಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಗಾನ.
ಮೈಥಿಲೀ ರಾಘವನ್, ಬೆಂಗಳೂರು

ಸೂಚನೆ: ಈ ಲೇಖನದ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website and Facebook page:

Saturday, 5 January 2019

ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿರಬೇಕು ! (Nanu chennagirabeku)

ಲೇಖಕರು: ತಾರೋಡಿಸುರೇಶ

ಎಲ್ಲರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.  ಆದರೆ ಈ ಚೆನ್ನು ಎನ್ನುವುದು ಏನು?  ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಬಾಳಬಹುದು.  ಒಂದು ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ವೃಕ್ಷವಾಗಿ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಬೀಜವು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.  ಆ ಬೀಜವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ವಿಕಾಸದ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಆಶಯವನ್ನೇ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ಮಾವಿನ ಬೀಜವು ಮಾವಿನ ವೃಕ್ಷವಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಹಾಗೆ ಆದಾಗ ಅದರ ಬಾಳ್ವೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.  ಅಂದರೆ ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜ, ಅದರ ವಿಕಾಸದ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಅದರಂತೆಯೇ ಬೆಳೆಯುವುದು ‘ಚೆನ್ನು’ ಎನ್ನುವುದರ ಅರ್ಥ.

ಅಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಗುಟ್ಟೆಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮದಲ್ಲಡಗಿದೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಆತ್ಮದ ಆಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಂತಿರಬೇಕು.  ಜೀವದ ಆಶಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಬಾಳುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ನಡೆ.  ಹಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ “ಬಿತ್ತಿದ್ದು ಮಾವು ಬಂದದ್ದು ಬೇವು” ಎಂದಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ವೃಕ್ಷದ ಕಾಂಡ, ಕೊಂಬೆ, ಎಲೆ ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ನೀರು ತಲುಪಿಸಬೇಕಾದರೆ ಬೇರಿಗೆ ನೀರೆರೆಯಬೇಕು.  ಹಾಗೆಯೇ  ಜೀವನವೃಕ್ಷಕ್ಕೂ ಒಂದು ಬೇರಿದೆ.  ಆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಷಿಸಿಕೊಂಡೇ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ನಾವು ಕೊಡುವಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಹರಿಯಬೇಕು. ಜೀವ ಅಥವಾ ಆತ್ಮವೇ ಆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.  ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅದರತನ, ಧರ್ಮ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.  ಮೂಲವೇ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ ತನ್ನತನವನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಾ ಬರಬೇಕಾದರೆ ನಾವು ನಡೆಸುವ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಆತ್ಮಮೂಲದಿಂದಲೇ ಹೊರಟು ಪುನಃ ಆತ್ಮಮೂಲವನ್ನೇ ತಲುಪುವಂತಿರಬೇಕು.

fig (source) -

ಮಾನವದೇಹವೂ ಒಂದು ವೃಕ್ಷವಾಗಿದೆ.  ಆದರೆ ಇದು ಮೇಲ್ಬೇರಾದ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೊಂಬೆಯಾಗಿರುವ ವೃಕ್ಷ- “ಊರ್ಧ್ವಮೂಲಮಧಶ್ಯಾಖಮ್ ಅಶ್ವತ್ಥಂ ಪ್ರಾಹುರವ್ಯಯಮ್".  ಇದನ್ನು ಅವ್ಯಯವಾದ ಅಶ್ವತ್ಥವೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.  ಇದರ ಬೇರು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿದೆ.  ಜೀವದ ಬೇರು ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ.  ಎಲ್ಲ ಅವಯವಗಳಿಗೂ ಪ್ರಧಾನವಾದದ್ದು ಶಿರಸ್ಸು.  ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ನರನಾಡಿಗಳೂ, ಅಂಗಾಂಗಗಳೂ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಶಾಖೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿವೆ.  ಅಧೋಮುಖವಾದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಈ ಜೀವವು ಸದಾ ಚಂಚಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.  ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡವರು ಮಹರ್ಷಿಗಳು.

ನಾವು ಕಣ್ದೆರೆಯುವುದು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ.  ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯರು ಬಾಹ್ಯಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವುದು ನಿದ್ರೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ.  ಆದರೆ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾಗಿರುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೊರಬರುವುದು ಅಜಾಢ್ಯನಿದ್ರೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಯೋಗಸಮಾಧಿಯಿಂದ.    ಅದೇ ನಮ್ಮ ಬೀಜರೂಪ. 

ಜೀವ ಎನ್ನುವ ಪದವಿರುವುದರಿಂದ ಜೀವನ.  ಅಂತಹ ಜೀವದ ಆಶಯವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಐಂದ್ರಿಯಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.  ಅಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಬಾಳಾಟ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಜೀವನ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಇನ್ನು ಅದನ್ನು ‘ಚೆನ್ನಾದ ಜೀವನ’ ಎನ್ನುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?  ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಕಾರ ಬರಕೂಡದು. ವಿಕಾರಗೊಳ್ಳದೆ ವಿಕಾಸವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಮೂಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಅದರ ಆಶಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅತ್ತಿತ್ತ ಜಾರುವಂತಿಲ್ಲ.  ಅಂತಹ ಜೀವನ ಮಾತ್ರ ಚೆನ್ನಾದ ಜೀವನವೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದು.

ಸತ್ಯವೂ ಶಿವವೂ ಸುಂದರವೂ ಆಗಿರುವ ಆತ್ಮವು ನಮ್ಮ ಜೀವನ ವೃಕ್ಷದ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು  ಸಮಸ್ತ ಸಾರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಚೆನ್ನಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾದ ಮತ್ತು ಆನಂದಮಯವಾದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.  ಆದರ ಆಶಯವಾದರೋ ‘ಜೀವವು ಯೋಗವನ್ನು ಮರೆಯದೇ, ಅಂದರೆ ತನ್ನನ್ನು ಮರೆಯದೇ ಭೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ತೀರ್ಮಾನ.  ಅಂತಹ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾದ ಪುರುಷಾರ್ಥಮಯವಾದ ಬಾಳಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಅದರ ವಿಧಿವಿಧಾನದಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಾಳಿದಂತಾಗುವುದು.  ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಚೆನ್ನು ಎನ್ನುವುದರ ಮಾನದಂಡವಾಗಿರುವ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.   ಧರ್ಮ,ಅರ್ಥ,ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಗಳೆಲ್ಲವೂ ದೊರೆತು ಬದುಕು ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೂಚನೆ: ಈ ಲೇಖನದ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram please visit our Official Website and Facebook page:

Friday, 4 January 2019

Punishment (Shiksha)

Original Article in Kannada by: Sri.Rajagopalan K S and English by Dr.Shrinevasan. S

Parents often resort to punishing their children to correct their mistakes.  In schools, punishment is given by teachers and principals to students when they commit mistakes. Not everyone is punished the same way for similar mistakes. Everyone is aware of the proverb –“A nod for the wise and a rod for the fool”. Only when a hard whip is given does the thick skinned buffalo realize that it has been beaten while a thin skinned cow is alarmed by  patting.  Thus depending on the circumstance, the amount and type of punishments vary.

The net effect of punishment should be to  bring about change in the attitude of the offender. For identical offences, different punishments are prescribed in our Dharmashastras. On the face of it, this appears unjustified. However, for an unbiased  mind the principle behind prescribing different types of punishments is understandable.
The word ‘Shiksha’ used in Sanskrit (supposed to be equivalent to punishment) is derived from the root Shiksha which means ‘to educate’ (shiksha vidyopaadaane).Such Shiksha is welcome indeed. The person punished should not feel avenged.The goal is not revenge against the person punished. Instead,  The offender should feel convinced, not to commit such offences in future.

An interesting episode in the Ramayana.  When Vibhishana, after parting ways with his brother Ravana, accompanied with his close aides is on his way to surrender to Rama, Vanaras(monkeys)  were intrigued whether to take Vibhishana  in Rama’s camp. Rama solicits the opinion of chieftains. ‘Vibhishana who deserted his brother Ravana for the lure of Kingdom should not be trusted,  announces Sugriva, who once fought against his own brother Vali. Rama responds with a smile and says- Sugriva, go and  bring him; Vibhishana or even if Ravana himself  seeks my refuge, it shall be granted.  Rama does not have a personal grudge against Ravana. Rama feels that if Ravana has purified himself by repentance, then there is no need to punish him. Vibhishana is in a dilemma whether to perform last rites of Ravana, considering him to be a sinner. Rama advises - ‘Vibhishana go ahead with last rites, your brother Ravana is like a brother to me also’. Rama’s  only purpose of killing Ravana was to destroy adharma. Hence Ravana got death penalty.

Everyone may not have an occasion  to punish. While reacting to others’ mistakes, a balanced approach needs to be developed in order to educate them.
Even in Mahabharatha, Sri Krishna proposes for truce with Duryodhana. Duryodhana refuses to part even with tip of a needle of land to Pandavas(=Dharma). Sometimes, when medicines are ineffective in treating a disease, a surgeon opts for surgery.  Likewise, Sri Krishna  feels that war is the only solution.

Humans err due to misunderstanding (wrong perception).  Punishment is successful only if transformation is brought about in the mind of the offender. In such a case, punishment can truly serve as protection.

Note: The Kannada version of this article can be viewed at AYVM blogs

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram please visit our Official Website and Facebook page:

Friday, 28 December 2018

Kaama: Divine desires or lowly lust?

Original Kannada article and translation by Dr. Mohan Raghavan

The word Kaama in a Bharateeya context has several connotations though all of them are closely related. Kaama is Manmatha, the god of love. Kaama is also used as a synonym for lust or desire, often of the sexual kind. Kaama is the third purushaartha in the list – Dharma, Artha, Kaama and Moksha. Kaama in the western world is recalled best in connection with the Kama Sutra of sage Vatsyayana. Kaama in contemporary usage brings forth explicit imageries of Ajanta and Ellora.
Irrespective of the exact context, the very mention of the word Kaama elicits a shy sly smile. There are others who insist that this shying away from discussing sex is immaturity and must be discussed in open classrooms with adolescents. Yet others treat Kaama with disdain and as a manifestation of basal tendency. For cine goers of today, Kaama is often synonymous with or an extension of romance. But then, how did the ancient Bharateeyas view Kaama? Did they feel no inhibitions about talking so freely about such basal tendencies? These and several other related questions may easily be anticipated from modern rational and thinking minds.
Kaama as a natural impulse
Kaama is a natural impulse in all animals, as it is in humans. In fact, if this were absent, the very survival of our species would have been untenable. It is latent since birth and manifests with the onset of adolescence as the mutual attraction between man and woman. If this attraction conforms to the boundaries of the values espoused in a particular culture, society or community, this attraction is celebrated. If not, it is castigated. This is the rule universally in all races, communities and countries. The acceptable rules and boundaries for such a communion though vary quite widely across cultures the fact remains that every group of people do have their own take on what is acceptable and what is not.

Kaama in Bhaarateeya civilization and culture
The Rishis of ancient Bhaarata were very well aware of the power of Kaama. They also recognized that the most primitive and generic form of Kaama is ‘a strong temptation to fulfil the desires of the senses’ – a definition whose scope is far wider than just attraction to the other sex.  Depending on the situation, Kaama can thus assume manifold forms. The Rishis also understood that unrestrained desires, like bolting horses, could breach any boundary and cross all limits. Thus they promptly incorporated controls in society to rein in these prancing horse-like desires of men.
Every car that has an accelerator to propel it forward must have a brake too. If not, accidents will be the norm. The great men who shaped the society of Bharata, created an effective brake to the impulses of Kaama and also institutionalized the same. That brake is ‘IndriyaJaya’ or the control of senses. IndriyaJaya in our daily life can take many forms. It is the firmness to refuse a juicy sweet or a tasty snack offered on a platter, if it is not conducive to one’s state of health. It is the ability to look away from a captivating scene if it not be in accordance with one’s principles. In short it is the strength and steadfastness to say ‘No’ to something that is easily available, even though the senses may be craving for it. One must be careful to not confuse Indriyajaya with a general disdain or indifference to all things in life in general. That would be akin to saying that ‘I can only brake but am not capable of driving the car’. One is said to be fully in control of his car only if he is equally capable of driving carefully in the crowded marketplace and very safely at 120 kmph on the expressway.  Similarly, one is said to be endowed with a balance and in control of his senses only if he has the strength to say ‘No’ at inopportune situations, but can still enjoy and indulge the senses when permissible. This ‘sense of balance’ was termed as Dharma by our Rishis.

The license of Dharma is essential for acquisition of Artha and enjoyment of Kaama   
In the Bharateeya way of life, before one was permitted to acquire Artha (wealth or resources) or enjoy Kaama (desires), he or she was trained for long in Dharma. That period of training was termed Brahmacharya and was usually spent at the abode of the Guru. Life in a Gurukulam did not just involve textual learning or thinking as is the norm in schools today. It involved self-discipline and penance that lead to spiritual enlightenment. It imbued the aspirant with the balance of Dharma and made it a part of his nature. Only one who had succeeded in such a regimen graduated as ‘Snaataka’ (synonymous with ‘Graduate’ in contemporary Indic languages). Such a Dharmishtha or one endowed with Dharma does not breach the boundaries propriety. Kaama enjoyed by such an exalted one is what is referred to in Sri Krishna’s proclamation in the Gita – ‘Dharmaaviruddho bhooteshu kaamosmi bharatrshabha’ {O Arjuna ! Among the purushaarthas, I am verily the Kaama that is not opposed to Dharma}. When a Snaataka becomes a Gruhastha and assumes the role of a householder after attaining Dharma, he enjoys Kaama and the riches of Artha not just for satiation of his senses, but as a means of benefiting all the animate and inanimate creations. He undertakes it as a means of worship or Yagnya. He is not bound by the temptation of senses. As time rolls on and old age stares in the face, he grieves not. Dispassionately giving up enjoyment he embraces his first nature – penance. In course of time he casts aside the body as one would his old rags. This glorious life style of Bharatavarsha is described by Kalidasa in Raghuvamsha as ‘Shaishavebhyasta vidyaanaam, Youvane vishayaishinaam, Vaardhake munivrutteenaam, Yogenaante tanutyajaam.

Is this relevant today?
But why are we regurgitating these old tales of a bygone era? Is it still relevant today? The answer is an emphatic Yes! To this day we are driving our bodily vehicles driven by the impulse of Kaama. If we desire a joyous and safe journey of life, it is mandatory for us to acquire the license of Dharma. Most of the accidents that we see today, be it on the roads or in our homes, offices or society may be attributed to untrained drivers without a license. This is true today as it ever was. If one possesses the license of Dharma, Kaama is worthy of worship. Else it takes its place as one of the six vile vices and must be abandoned forthwith.

Note: The Kannada version of this article can be viewed at AYVM blogs

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram please visit our Official Website and Facebook page:

ಕೀರ್ತಿ (Keerthi)

ಲೇಖಕರು: ಕೆ.ಎಸ್.ರಾಜಗೋಪಾಲನ್

“ಕೀರ್ತಿಯ ಆಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಡಿ” ಎಂದುತಿಳಿದವರು ಎಚ್ಚರಿಸುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. “ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ಬಾಳು” ಎಂದುಹಿರಿಯರು ಹರಸುವುದನ್ನೂ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ದೇವರನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಾಗ “ನನಗೆಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡು” ಎಂದು ಕೇಳುವಮಂತ್ರಗಳಿವೆ. (ಉದಾ: ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರದ್ಧಾಂ ಯಶಃಪ್ರಾಜ್ಞಾಮ್ …….ದೇಹಿ ಮೇ ಹವ್ಯವಾಹನ). ಹಾಗಾದರೆ ಕೀರ್ತಿಯು ಬೇಕೋ ಬೇಡವೋಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಾಧಿಸದಿರದು.

ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ, ತಾನು-ತನ್ನದು ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನ ಕೊನೆಯುಸಿರು ಇರುವವರೆವಿಗೂ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ. ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕೂ ಬೇಕು. ತನ್ನನ್ನುತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ, “ತಾನು” ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನವಿದ್ದರೆ ತಾನೆ ಸಾಧ್ಯ!  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಇತರರು ತನ್ನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲಿ ಎಂಬ ಮನಃಸ್ಥಿತಿ ಕಾಡುವುದುಂಟು. ಆಗಸಮಸ್ಯೆಯ ಆರಂಭ. ಇತರರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ  ತಾನೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಹಗಲಿರುಳು ದುಡಿಯುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಆಸೆಯಿಂದ ಇತರರಿಗೇನೂ ತೊಂದರೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಸರಿ. ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸಮಯ, ಶಕ್ತಿಗಳ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆಯಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ಕೀರ್ತಿಯಾಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜಘಾತುಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಯುವಂತಾದರೆ ಕಷ್ಟ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ ಆಸೆಯ ಬೀಜವಾದರೂ ಸರಿ, ಸಣ್ಣ ಗಿಡವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಕೀರ್ತಿಯಾಸೆಯೂ ಸರಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭಒದಗಿದಾಗ ಮಹಾವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಶತಃಸಿದ್ಧ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಹೇಗೆ ಧನದಾಹ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು, “ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೇಕು, ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೇಕು” ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆಯೋ,  ಹಾಗೆಯೇ, ಕೀರ್ತಿಯಾಸೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ಒಂದೆಡೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವನಿಗೆ ದೂರದಮಾತೇ ಸರಿ! ತಮ್ಮ ಅಂತಃಸತ್ತ್ವದ ಮೇಲೆವಿಶ್ವಾಸವಿರುವವರು ಇತರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ(certificate) ಕಾಯಬೇಕಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕೀರ್ತಿಯ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕರು ಎಲೆಮರೆಯ ಕಾಯಿಯಂತೆ ಜೀವನ ಮಾಡಿದ್ದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧಕರನೇಕರು  ಹೀಗೆಜೀವನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಮಾಡಿದ ಎಷ್ಟೋ ಮಹಾಕವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡೇ ಇಲ್ಲ. ಈಗಲೂ ಅಂತಹವರ ವಂಶ, ದೇಶ, ಕಾಲ-ಇತ್ಯಾದಿಗಳಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಷಯ ಜನಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದರೆ ಸಾಕು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಅವರ ಉದಾತ್ತವಾದ ಆಶಯವಾಗಿದ್ದಿತು. 

ಮಾನ್ಯ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ ಯವರು ತಮ್ಮ“ವನಸುಮದೊಳೆನ್ನ ಜೀವನವುವಿಕಸಿಸುವಂತೆ……”ಎಂಬ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ - ಕಾಡುಹೂವು ಎಲ್ಲೋ ಮರೆಯಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆತಾನು ಸುಗಂಧವನ್ನು ಸೂಸುತ್ತಾ ಇದ್ದುಬಿಡುವಂತೆ ನಮ್ಮ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇರಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೃದ್ಯವಾಗಿಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗಲೂ ಕೀರ್ತಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬಹುದು. ಕೀರ್ತಿಯು ಬೇಡವೆಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು- ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇಹಿರಿಯರು “ಯಶೋವಂತನಾಗು” ಎಂದು ಹರಸುವ ಹಿಂಬದಿಯ ಆಶಯ- ಒಳ್ಳೆಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆಂದರೆ ಆತ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದೇ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವವನಾಗು ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮವು ಭಗವಂತನನ್ನು “ಸತ್ಕೀರ್ತಿಃ” ಎಂದೇ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ.  

ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ “ಈ ಕೆಲಸವು ಭಗವತ್ಪ್ರೀತಿಗಾಗಲಿ” ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪಮಾಡುವ ರೂಢಿಯಿದೆ. ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು  ಮೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಲ್ಲ; ದೇವರಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ. ನಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸದೆ, ನಮ್ಮತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಗವಂತನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾವು ಮಾಡುವಂತಾಗಬೇಕು.

ಆನುಷಂಗಿಕವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿ ಬಂದರೆ ಬರಲಿ.ಅದನ್ನೂ ಭಗವಂತನಿಗೊಪ್ಪಿಸಿ ಹಗುರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡೋಣ. ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಜೀವನನಡೆಸಿದ ಋಷಿಮುನಿಗಳ ಸಂತತಿಯವರೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ನಾವು ಭಾಜನರಾಗೋಣ.

ಸೂಚನೆ: ಈ ಲೇಖನದ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram please visit our Official Website and Facebook page: